6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca verilen “Riskli Yapı” kararı, taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkını doğrudan etkileyen idari bir işlemdir. Bu karara karşı yürütülecek hukuki ve teknik süreç, usul şartlarına sıkı sıkıya bağlıdır.
Riskli yapı kararına itirazın hukuki detayları ve operasyonel süreç adımları:
1. İtiraz Süresi ve Hak Düşürücü Süre İncelemesi
- Süre: Riskli yapı kararına itiraz süresi, tebligatın kat malikine ulaşmasından itibaren 15 gündür. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup uzatılamaz veya esnetilemez.
- Tebligat Usulü: Tebligat, 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre kat maliklerine şahsen/posta yoluyla tebliğ edilir. Ayrıca binanın kapısına asılan ilan ve e-Devlet üzerinden yapılan bildirimler de tebliğ hükmündedir.
- Sürenin Başlangıcı: Tebliğ metninin imzalayarak teslim alındığı gün hesaba katılmaz; bir sonraki gün 1. gün olarak başlar.
2. Aktif Dava / İtiraz Ehliyeti (Kimler Başvurabilir?)
- Arsa Payı Malikleri ve Mirasçılar: Tapu sicilinde adı geçen kat malikleri, bağımsız bölüm sahipleri veya vefat etmiş maliklerin veraset ilamı sunan mirasçıları itiraz edebilir.
- Kiracılar ve Ayni Hak Sahipleri: Kiracıların, ipotek alacaklılarının veya intifa hakkı sahiplerinin idari idareye başvurarak riskli yapı kararını iptal ettirme yetkisi yoktur. Ancak kiracılar, yıkım/tahliye süreçlerinin durdurulmasına ilişkin idari davalarda menfaat ilişkisi kurabilirler.
3. Başvuru Merci ve İdari Prosedür İtiraz dilekçesi ve teknik belgeler şu makamlara sunulur:
- Taşınmazın bulunduğu ildeki Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü / Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü,
- Yetki devri yapılmış büyükşehir veya ilçe belediyelerinin Kentsel Dönüşüm / İmar Müdürlükleri,
- Dijital olarak e-Devlet (e-Başvuru) portalı üzerinden resmi imzalı süreç takibi.
4. İtiraz Dilekçesinde Bulunması Gereken Teknik Gerekçeler İtirazın kabul edilebilmesi için dilekçede somut, mevzuata dayalı teknik ve hukuki hataların gösterilmesi şarttır. Yalnızca “binamız sağlamdır” iddiası incelemeye alınmaz.
- Karot / Beton Örnekleme Hataları: Karot numunelerinin Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) standartlarına aykırı biçimde eksik sayıda, yanlış katlardan veya taşıyıcı elemanların pas payı sınırlarını ihlal edecek şekilde alınması.
- Sıfır Eleman Hataları: Taşıyıcı kolon ve perdelerde donatı korozyonu, pas payı ve donatı tespiti için yapılan sıyırma (tahribatlı/tahribatsız) işlemlerinin usulsüzlüğü.
- Zemin Etüdü Noksanlığı: Yapının oturduğu zemine ilişkin zemin sondajı ve jeolojik verilerin eksik veya hatalı parametrelerle analiz edilmesi.
- Modelleme ve Statik Hesap Hataları: İlgili lisanslı firmanın bilgisayar simülasyonunda kullandığı beton sınıfı, katsayı ve dinamik yük verilerinin hatalı girilmesi.
- Tavsiye: Dilekçeye yetkin bir inşaat mühendisinden veya üniversitelerden alınan “Uzman Mütalaası (Teknik Görüş Raporu)” eklenmesi, Teknik Heyet kararını doğrudan etkiler.
5. Teknik Heyet İncelemesi ve Karar Süreci İtiraz dosyası, bakanlık tarafından üniversitelerdeki öğretim üyeleri (İnşaat Mühendisliği/Jeoloji Mühendisliği) ve bakanlık yetkililerinden oluşturulan 7 kişilik Teknik Heyet’e sevk edilir.
- İtirazın Kabulü: Teknik heyet raporda usul veya esas yönünden eksiklik tespit ederse “Riskli Yapı Kararı” iptal edilir. Tapu kütüğündeki kentsel dönüşüm ve riskli yapı şerhi terkin edilir. (Süreç sıfırlanır, lisanslı firma yeniden rapor hazırlamak zorundadır).
- İtirazın Reddi: Riskli yapı tespiti kesinleşir. Bu aşamadan sonra idare, maliklere binalarını tahliye etmeleri ve yıkmaları için en az 90 günlük (ilk 60 gün + ek 30 gün) yasal süre tanır.
6. İdari Yargı Yolu (İdare Mahkemesinde İptal Davası) Teknik Heyet itirazı reddederse idari idare yolları tükenmiş olur.
- Dava Açma Süresi: Red kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde “Riskli Yapı Tespitinin İptali Davası” açılmalıdır.
- Yürütmenin Durdurulması (YD) Talebi: İdare mahkemesinde dava açılması yıkım işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle dava dilekçesinde telafisi imkansız zararlar doğacağı gerekçesiyle “Yürütmenin Durdurulması” kararı istenmelidir. Mahkeme YD kararı verirse bilirkişi incelemesi bitene kadar yıkım ve tahliye işlemleri durur.
