Giriş

Son yıllarda internet dolandırıcılığı, yasa dışı bahis, kripto para dolandırıcılığı ve çeşitli bilişim suçlarının artmasıyla birlikte “IBAN kullandırma” vakaları da önemli ölçüde çoğalmıştır. Birçok kişi, komisyon karşılığında veya yalnızca “hesabını birkaç gün kullanacağız” denilerek banka hesabını üçüncü kişilere kullandırmakta; ancak bu davranışın ciddi cezai ve hukuki sonuçları olabileceğinin farkında olmamaktadır.

Özellikle savcılık soruşturmalarında, banka hesabını kullandıran kişiler hakkında dolandırıcılık, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya suça iştirak kapsamında soruşturmalar yürütülebilmektedir.

Bu makalede IBAN kullandırmanın hukuki niteliği, hangi suçları oluşturabileceği ve Yargıtay uygulamaları ışığında değerlendirilmesi ele alınacaktır.

IBAN Kullandırma Nedir?

IBAN kullandırma; kişinin kendisine ait banka hesabını veya banka kartını üçüncü kişilerin para transferlerinde kullanmasına izin vermesidir.

Bu durum;

• Banka hesabının kiralanması,
• Komisyon karşılığı hesap kullandırılması,
• ATM kartının teslim edilmesi,
• İnternet bankacılığı bilgilerinin paylaşılması,
• Mobil bankacılık şifrelerinin verilmesi

şeklinde ortaya çıkabilmektedir.

Tek başına hesabın kullandırılması her olayda suç oluşturmasa da, hesabın suç gelirlerinin aktarılmasında kullanılması hâlinde ceza hukuku bakımından ciddi sorumluluk doğabilir.

IBAN Kullandırmak Suç Mudur?

Türk Ceza Kanunu’nda “IBAN kullandırma” adıyla düzenlenmiş bağımsız bir suç tipi bulunmamaktadır.

Ancak olayın özelliklerine göre;

• Nitelikli dolandırıcılık,
• Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle dolandırıcılık,
• Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama,
• Suça yardım etme,
• Suça iştirak,
• Güveni kötüye kullanma,
• Vergi ve mali suçlar

gündeme gelebilir.

Bu nedenle her olay kendi delilleri çerçevesinde değerlendirilmektedir.

En Çok Karşılaşılan Durumlar

Uygulamada aşağıdaki yöntemler sık görülmektedir:

• “Hesabını kirala aylık para kazan.”
• “Sadece para gelecek, sana hiçbir sorumluluk yok.”
• “Kripto para alım satımı yapıyoruz.”
• “Vergi avantajı için hesabını kullanacağız.”
• “Şirket hesabı açamadık.”

Bu açıklamaların önemli bir kısmı gerçeği yansıtmamakta ve hesap sahipleri soruşturma kapsamında şüpheli sıfatıyla ifade vermek zorunda kalmaktadır.

Nitelikli Dolandırıcılık Bakımından Değerlendirme

IBAN hesabına dolandırıcılık mağdurlarının paralarının gönderilmesi hâlinde, hesap sahibinin;

• suçtan haberdar olup olmadığı,
• komisyon alıp almadığı,
• parayı çekip çekmediği,
• parayı başka hesaba aktarıp aktarmadığı,
• örgütle bağlantısı

araştırılmaktadır.

Eğer kişi suçun işlendiğini bilerek hareket etmişse iştirak hükümleri uygulanabilir.

Buna karşılık yalnızca hesabını kullandırmış olması, otomatik olarak mahkûmiyet sonucunu doğurmaz. Ceza yargılamasında kastın ve suça ilişkin manevi unsurun somut delillerle ispatı gerekir.

Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama Suçu

Suçtan elde edilen paraların farklı hesaplara aktarılması, çekilmesi veya farklı finansal araçlarla dolaşıma sokulması hâlinde olayın niteliğine göre aklama suçu da gündeme gelebilir.

Bu suçun oluşup oluşmadığı; paranın kaynağı, hesap sahibinin bilgi düzeyi, işlem yoğunluğu ve diğer deliller birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Bankaların ve MASAK’ın İncelemeleri

Şüpheli para hareketleri;

• Bankalar,
• MASAK,
• Cumhuriyet Başsavcılıkları

tarafından incelenebilmektedir.

Özellikle;

• kısa süre içinde çok sayıda EFT,
• farklı kişilerden yoğun para gelişi,
• aynı gün nakit çekim,
• kripto para borsalarına aktarımlar

şüpheli işlem olarak değerlendirilebilir.

Hesabını Kullandıran Kişi Nasıl Savunma Yapmalıdır?

Her dosyanın özellikleri farklı olmakla birlikte savunmada;

• hesabın hangi amaçla kullandırıldığı,
• para transferlerinden haberdar olunup olunmadığı,
• maddi menfaat elde edilip edilmediği,
• banka hareketlerinin açıklanabilir olup olmadığı,
• dijital yazışmalar,
• tanık beyanları,
• telefon kayıtları

önem taşımaktadır.

Soruşturma aşamasında eksiksiz savunma yapılması, dijital delillerin korunması ve hukuki destek alınması büyük önem taşır.

Mağdur Olmamak İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler

Aşağıdaki davranışlardan kaçınılmalıdır:

• Banka hesabınızı başkasına kullandırmayın.
• ATM kartınızı teslim etmeyin.
• İnternet bankacılığı şifrenizi paylaşmayın.
• Komisyon karşılığı hesap kiralamayın.
• Kimliğinizle banka hesabı açıp üçüncü kişilere vermeyin.

Sonuç

IBAN kullandırılması, her olayda doğrudan suç teşkil etmese de, hesabın suç faaliyetlerinde kullanılması hâlinde ciddi ceza soruşturmalarına neden olabilir. Özellikle bilişim yoluyla dolandırıcılık ve suçtan elde edilen gelirlerin aktarılmasında kullanılan banka hesapları bakımından soruşturmalar titizlikle yürütülmektedir.

Bu nedenle “sadece hesabımı kullandırdım” düşüncesi hukuki sorumluluğu tamamen ortadan kaldırmaz. Her somut olayda kişinin kastı, bilgi düzeyi, elde ettiği menfaat ve dosyadaki deliller birlikte değerlendirilir. Soruşturma veya kovuşturma sürecinde hak kaybı yaşanmaması için alanında uzman bir ceza hukuku avukatından hukuki destek alınması önemlidir.