Hırsızlık Suçu ve Cezası TCK 141 Nitelikli Hırsızlık, Yargıtay Kararları ve Etkili Savunma

14 Ekim 2026

İLK&SOY HUKUK | Ceza Hukuku Makaleleri

Hırsızlık suçu, kişilerin malvarlığına yönelik suçlar arasında yer almakta ve Türk Ceza Kanunu’nun 141 ve devamı maddelerinde düzenlenmektedir. Başkasına ait bir malın, zilyedinin rızası dışında alınması her olayda aynı hukuki sonucu doğurmaz. Eylemin gerçekleştirildiği yer, malın niteliği, kullanılan yöntem, failin amacı, suçun tamamlanıp tamamlanmadığı ve olayın diğer özellikleri uygulanacak hükmün belirlenmesinde önem taşır.

Hırsızlık suçunun basit hâlinde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüşken, kanunda belirtilen nitelikli hâllerin gerçekleşmesi durumunda daha ağır cezalar gündeme gelebilir. Bununla birlikte teşebbüs, malın değerinin azlığı, etkin pişmanlık, yaş küçüklüğü ve diğer kişisel nedenler cezanın belirlenmesini etkileyebilir.

Bu rehberde hırsızlık suçunun kanuni unsurları, cezası, nitelikli hâlleri, uygulamadaki örnekleri, Yargıtay kararları ve ceza yargılamasında izlenebilecek savunma yolları ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

1. Hırsızlık suçu nedir? (TCK 141)

Hırsızlık suçu, başkasına ait taşınır bir malın, mal üzerinde zilyetliği bulunan kişinin rızası olmaksızın, kendisine veya başka bir kişiye yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alınmasıdır.

Suçun temel şekli 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 141. maddesinde düzenlenmiştir.

TCK Madde 141 – Hırsızlık

Madde metninin tamamı:

(1) Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) (Mülga: 2/7/2012-6352/105 md.)

Kanun hükmüne göre hırsızlık suçunun oluşabilmesi için yalnızca bir malın başkasına ait olması yeterli değildir. Malın taşınır nitelikte olması, zilyedin rızasının bulunmaması, malın bulunduğu yerden alınması ve failin kendisine veya başkasına yarar sağlama amacıyla hareket etmesi gerekir. Bu unsurlar birlikte değerlendirilmelidir. <Cite refs={[“turn798964search0″,”turn798964search9”]}/>

Hırsızlık suçunun temel unsurları

1. Mal başkasına ait olmalıdır. Failin kendisine ait bir malı alması, kural olarak hırsızlık suçunu oluşturmaz. Bununla birlikte mülkiyetin kime ait olduğu konusunda uyuşmazlık bulunması, ortak mülkiyet veya başkasının zilyetliğindeki eşya gibi durumlar ayrıca incelenmelidir.

2. Suçun konusu taşınır mal olmalıdır. Telefon, bilgisayar, para, çanta, mücevher, bisiklet ve benzeri taşınabilir eşyalar hırsızlık suçuna konu olabilir.

3. Zilyedin rızası bulunmamalıdır. Malı fiilen elinde bulunduran veya üzerinde fiilî hâkimiyet kuran kişinin rızası, suçun oluşumu bakımından temel unsurlardan biridir. Ancak rızanın geçerli olup olmadığı ve hangi kapsamda verildiği olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

4. Mal bulunduğu yerden alınmalıdır. Failin eşya üzerinde fiilî hâkimiyet kurmaya yönelik hareketi, suçun tamamlanması ve teşebbüs ayrımı bakımından önemlidir.

5. Yarar sağlama amacı bulunmalıdır. Failin kendisine veya bir başkasına yarar sağlama maksadıyla hareket etmesi gerekir. Bu yararın mutlaka para şeklinde olması şart değildir.

2. Hırsızlık suçunda korunan hukuki değer nedir?

Hırsızlık suçuyla temel olarak kişilerin malvarlığı ve mal üzerindeki zilyetlik ilişkisi korunur. Bu nedenle suçun değerlendirilmesinde yalnızca tapu, fatura veya mülkiyet belgesi gibi belgeler değil, olay sırasında mal üzerinde kimin fiilî hâkimiyet kurduğu da önem taşıyabilir.

Örneğin bir kişinin arkadaşına geçici olarak kullanması için verdiği telefonu, arkadaşının sonradan iade etmemesi tek başına otomatik olarak hırsızlık suçunu oluşturmaz. Eşyanın ilk tesliminin hangi amaçla yapıldığı, sonradan ortaya çıkan iradenin niteliği ve malın nasıl edinildiği değerlendirilmelidir. Somut olaya göre güveni kötüye kullanma suçu veya hukuki uyuşmazlık söz konusu olabilir.

Benzer şekilde, bir malın hukuka aykırı biçimde alınması ile malın başlangıçta rızayla teslim edilip daha sonra iade edilmemesi birbirinden ayrılmalıdır. Suçun doğru belirlenmesi, uygulanacak kanun maddesini ve savunma stratejisini doğrudan etkiler.

3. Hırsızlık suçunun cezası ne kadardır?

Hırsızlık suçunda ceza, eylemin temel şekli mi yoksa nitelikli hâli mi oluşturduğuna göre belirlenir.

Suç türüKanuni ceza
Basit hırsızlık (TCK 141/1)1 yıldan 3 yıla kadar hapis
TCK 142/1 kapsamındaki nitelikli hırsızlık3 yıldan 7 yıla kadar hapis
TCK 142/2 kapsamındaki nitelikli hırsızlık5 yıldan 10 yıla kadar hapis
TCK 142/3 kapsamındaki bazı nitelikli hâller10 yıldan 15 yıla kadar hapis
Gece vakti hırsızlık (TCK 143)İlgili hırsızlık cezası yarı oranında artırılır

Önemli: Tablodaki nitelikli hırsızlık kategorileri genel çerçeveyi gösterir. Somut olayda hangi bent veya fıkranın uygulanacağı, suç tarihindeki kanun metni ve varsa özel düzenlemeler esas alınarak belirlenmelidir. Birden fazla nitelikli hâlin bulunması, her durumda cezaların ayrı ayrı toplanacağı anlamına gelmez.

Mahkeme temel cezayı belirlerken suçun işleniş biçimini, meydana gelen zararı, failin kusurunun ağırlığını ve kanunda gösterilen diğer ölçütleri dikkate alır. Ardından uygulanma koşulları varsa teşebbüs, etkin pişmanlık, takdiri indirim ve diğer hükümler değerlendirilir.

4. Basit hırsızlık ile nitelikli hırsızlık arasındaki fark

Basit hırsızlık, TCK 141’deki temel unsurların gerçekleştiği ve TCK 142’deki nitelikli hâllerden herhangi birinin bulunmadığı durumlarda söz konusu olur.

Nitelikli hırsızlık ise kanun koyucunun suçun işleniş biçimi, eşyanın niteliği, suçun işlendiği yer veya kullanılan yöntem nedeniyle daha ağır cezalandırdığı hâllerdir.

Örneğin:

  • Bir kişinin başka bir kişiye ait çantayı sahibinin rızası olmadan alması, olayın özelliklerine göre basit hırsızlık oluşturabilir.
  • Kilitlenerek muhafaza altına alınmış eşyanın çalınması, ilgili yasal koşullar gerçekleşmişse nitelikli hırsızlık kapsamında değerlendirilebilir.
  • Bilişim sistemleri kullanılarak gerçekleştirilen ve TCK 142’deki özel koşulları taşıyan eylemler daha ağır yaptırıma tabi olabilir.
  • Bir malın yalnızca kamuya ait bir yerde bulunması, tek başına her olayda aynı nitelikli hâlin oluştuğunu göstermez; ilgili bentte aranan şartlar ayrıca incelenmelidir.

Suçun basit veya nitelikli olduğunun yanlış belirlenmesi, cezanın alt ve üst sınırını değiştirebilir. Bu nedenle iddianamede gösterilen suç vasfı, deliller ve olayın gerçekleşme biçimi birlikte incelenmelidir.

5. TCK 142 – Nitelikli hırsızlık suçu

Türk Ceza Kanunu’nun 142. maddesi, hırsızlık suçunun daha ağır ceza gerektiren özel işleniş biçimlerini düzenler.

Bu maddedeki düzenlemeler zaman içinde değişikliğe uğradığından, suç tarihindeki metnin esas alınması gerekir. Başlıca nitelikli hâller aşağıdaki başlıklarda incelenebilir:

5.1. Kamu kurumları, ibadethaneler ve kamu hizmetine tahsis edilmiş eşyalar

Kamu kurum ve kuruluşlarında veya ibadete ayrılmış yerlerde bulunan ya da kamu yararına veya hizmetine tahsis edilen eşya hakkında hırsızlık yapılması, kanuni şartları varsa nitelikli hâl oluşturabilir.

Burada eşyanın yalnızca nerede bulunduğu değil, ilgili hükümde belirtilen kurumsal veya işlevsel bağlantıyı taşıyıp taşımadığı da değerlendirilmelidir.

5.2. Halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım araçları

Kanunda belirtilen şartlar çerçevesinde toplu taşıma araçları içinde veya bunların belirli varış ve kalkış yerlerinde bulunan eşyaya yönelik hırsızlık eylemleri nitelikli hâl kapsamında değerlendirilebilir.

Örneğin otobüs, tren veya benzeri ulaşım araçlarında yolcuların eşyalarının çalınması olayında, eşyanın bulunduğu yer ve eylemin gerçekleşme koşulları araştırılmalıdır.

5.3. Açıkta bırakılan eşya

Örf, adet, tahsis veya kullanım gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık, TCK 142/1 kapsamında özel olarak düzenlenmiştir.

Herhangi bir eşyanın dışarıda bulunması tek başına bu hükmün uygulanması için yeterli değildir. Eşyanın niteliği, bırakılma amacı, kullanım biçimi ve ilgili kanuni koşullar birlikte değerlendirilmelidir.

5.4. Bina veya eklentilerinde muhafaza edilen eşya

Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmış olsa bile kilitlenerek muhafaza altına alınan eşya veya bina ya da eklentileri içinde korunan eşya bakımından, ilgili kanuni koşulların gerçekleşmesi hâlinde nitelikli hırsızlık gündeme gelebilir.

Bu tür olaylarda kapının, dolabın, deponun veya koruma mekanizmasının niteliği; eşyanın nasıl muhafaza edildiği ve failin eşyaya nasıl ulaştığı önemlidir.

5.5. Kişinin malını koruyamayacak durumda olmasından yararlanılması

Kanunda belirtilen şartlar çerçevesinde kişinin malını koruyamayacak durumda bulunmasından yararlanılarak işlenen hırsızlık, daha ağır yaptırım doğurabilir.

Örneğin kişinin uyuması, bilincini kaybetmesi veya başka bir nedenle eşyası üzerinde fiilî koruma sağlayamaması olayın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir. Ancak her olayın bu kapsama girdiği varsayılamaz; somut kanuni unsurun gerçekleşmesi gerekir.

5.6. Kilit açma, özel beceri veya belirli araçların kullanılması

Hırsızlık eyleminin belirli yöntemlerle gerçekleştirilmesi, TCK 142’nin ilgili fıkraları kapsamında nitelikli hâl oluşturabilir. Kapı veya kilidin açılması, özel araçların kullanılması ya da başka bir kişinin malına ulaşmak için belirli tekniklerin uygulanması, olayın koşullarına göre değerlendirilir.

5.7. Bilişim sistemleri kullanılarak hırsızlık

TCK 142’de bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle gerçekleştirilen hırsızlık, özel olarak düzenlenmiştir. Bununla birlikte her internet dolandırıcılığı veya banka hesabından yapılan her izinsiz işlem otomatik olarak hırsızlık sayılmaz.

Eylemin niteliğine göre dolandırıcılık, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, bilişim suçları ya da başka suç tipleri gündeme gelebilir. Suç vasfı belirlenirken failin hangi işlemi yaptığı, malvarlığı değerinin nasıl aktarıldığı, mağdurun iradesinin nasıl etkilendiği ve kullanılan sistemin işlevi araştırılmalıdır.

5.8. Suç örgütü veya örgütün sağladığı kolaylıktan yararlanılması

Kanunda belirtilen şartların gerçekleşmesi durumunda, suç örgütünün faaliyeti çerçevesinde veya örgütün sağladığı kolaylıktan yararlanılarak gerçekleştirilen hırsızlık daha ağır yaptırıma neden olabilir.

Ancak birden fazla kişinin birlikte hareket etmesi, tek başına suç örgütünün varlığını kanıtlamaz. Örgüt suçuna ilişkin unsurlar ayrıca ortaya konulmalıdır.

6. TCK 143 – Gece vakti hırsızlık

Hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi hâlinde, TCK 143 uyarınca ilgili hırsızlık suçuna ilişkin ceza yarı oranında artırılır.

Gece vakti kavramı bakımından TCK 6’daki yasal tanım dikkate alınır. Kanuni düzenleme, güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve güneşin doğmasından bir saat önce sona eren zaman dilimini esas alır.

Bu nedenle yalnızca olayın saatinin geç olması yeterli değildir. Suçun gerçekleştiği yer ve tarih itibarıyla güneşin doğuş ve batış saatleri de önem taşıyabilir.

Örneğin yaz aylarında saat 21.00’de gerçekleşen bir olay ile kış aylarında aynı saatte gerçekleşen bir olayın gece vakti değerlendirmesi aynı olmayabilir.

Gece vakti artırımının uygulanabilmesi için suçun işlendiği zamanın somut delillerle belirlenmesi gerekir. Kamera kayıtları, tanık beyanları, telefon verileri ve diğer deliller bu konuda önem taşıyabilir.

7. TCK 144 – Daha az cezayı gerektiren hırsızlık hâlleri

TCK 144, belirli durumlarda hırsızlık suçunun daha az cezayı gerektiren hâllerini düzenler.

Bu madde kapsamında özellikle:

  • Paydaş veya elbirliğiyle malik olunan mal üzerinde hırsızlık,
  • Hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla hırsızlık,

kanundaki koşulların gerçekleşmesi hâlinde değerlendirilir.

Bu tür olaylarda taraflar arasındaki mülkiyet veya alacak ilişkisi önem taşır. Ancak bir kişinin alacaklı olduğunu düşünmesi, başkasının malını kendiliğinden alma hakkı vermez.

Örneğin bir alacağını tahsil etmek amacıyla borçlusunun eşyasını izinsiz alan kişinin eylemi, somut olayın koşullarına göre TCK 144 kapsamında incelenebilir. Bu durum, her olayda hukuka uygunluk nedeni bulunduğu anlamına gelmez.

TCK 144’ün uygulanıp uygulanmayacağı belirlenirken taraflar arasındaki hukuki ilişkinin varlığı, eylemin amacı ve alınan eşyanın niteliği araştırılmalıdır.

8. TCK 145 – Malın değerinin az olması

Hırsızlık suçuna konu eşyanın değerinin az olması, cezanın belirlenmesinde önemli bir husustur.

TCK 145 uyarınca, hırsızlık suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, olayın özelliklerine göre ceza vermekten vazgeçilmesi de mümkündür.

Bu düzenleme otomatik bir indirim veya cezasızlık kuralı değildir. Mahkemenin olayın koşullarını değerlendirerek kanunun tanıdığı takdir yetkisini kullanması gerekir.

Değer belirlenirken eşyanın suç tarihindeki ekonomik değeri, niteliği ve olayın diğer özellikleri dikkate alınır. Malın sonradan iade edilmesi ile başlangıçtaki değerinin az olması birbirinden farklı hukuki konulardır.

Önemli savunma noktası: Malın değerinin az olduğu iddia ediliyorsa, eşyanın suç tarihindeki gerçek değeri somutlaştırılmalı ve TCK 145’in uygulanma koşulları gerekçeli biçimde tartışılmalıdır.

9. TCK 146 – Kullanma hırsızlığı

TCK 146, failin malı geçici bir süre kullanıp zilyedine iade etmek amacıyla hareket ettiği bazı durumları düzenler.

Bu hükümdeki özel düzenlemenin uygulanabilmesi için yalnızca malın daha sonra geri verilmiş olması yeterli değildir. Failin başlangıçtaki amacı, malı ne şekilde kullandığı ve olayın bütünü birlikte değerlendirilir.

Örneğin bir aracın izinsiz alınarak kullanılması olayında, failin aracı kullanıp iade etme amacıyla mı hareket ettiği yoksa mal üzerinde kalıcı bir hâkimiyet kurmak mı istediği araştırılmalıdır.

Yargıtay uygulamasından örnek

Yargıtay’ın 21.05.2025 tarihli bir kararında, failin aldığı aracı yakıtının bitmek üzere olduğunu fark ettikten sonra bırakıp gitmesi karşısında, kendi iradesiyle iade etme amacının bulunmadığı değerlendirilmiş ve kullanma hırsızlığı koşullarının oluşmadığı kabul edilmiştir. Aynı olayda alınan telefonun iadesi nedeniyle kısmi iade ve etkin pişmanlık hükümlerinin değerlendirilmesi gerektiği de belirtilmiştir. Karar, kullanma hırsızlığı ile sonradan iade arasındaki farkı göstermesi bakımından önemlidir. <Cite refs={[“turn798964search1”]}/>

10. TCK 147 – Zorunluluk hâli

TCK 147, hırsızlık suçunun ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak amacıyla işlenmesi durumuna ilişkin özel bir düzenleme içerir.

Örneğin kişinin yaşamını veya sağlığını ilgilendiren acil bir ihtiyaç nedeniyle bir malı alması iddiası, somut olayın koşulları çerçevesinde değerlendirilebilir.

Ancak yoksulluk, ekonomik güçlük veya genel ihtiyaç içinde bulunmak tek başına bu hükmün uygulanması için yeterli değildir. İhtiyacın niteliği, aciliyeti, olayın koşulları ve kanunun aradığı şartlar ortaya konulmalıdır.

Mahkeme, bu düzenlemenin uygulanıp uygulanmayacağını somut olayın özelliklerine göre değerlendirmelidir.

11. Hırsızlık suçuna teşebbüs

Hırsızlık suçunun tamamlanmaması durumunda TCK 35’te düzenlenen teşebbüs hükümleri gündeme gelebilir.

Teşebbüs için failin suç işleme kastıyla doğrudan icra hareketlerine başlaması, ancak elinde olmayan nedenlerle suçu tamamlayamaması gerekir.

Örneğin bir kişinin kilitli bir depoya girerek eşya almaya çalışırken güvenlik görevlileri tarafından yakalanması, olayın özelliklerine göre hırsızlığa teşebbüs oluşturabilir.

Buna karşılık kişinin yalnızca suç işleme düşüncesinde olması veya henüz doğrudan icra hareketlerine başlamamış bulunması, tek başına teşebbüs için yeterli değildir.

Teşebbüs hâlinde ceza, suçun tamamlanmış hâline göre belirlenir ve TCK 35’teki indirim kuralları uygulanır. İndirimin oranı, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre belirlenir.

Teşebbüs ile tamamlanmış suç arasındaki fark

Bu ayrımda malın failin fiilî hâkimiyetine geçip geçmediği, failin eşya üzerinde tasarruf imkânı elde edip etmediği ve olayın kesintiye uğrama biçimi değerlendirilir.

Sadece eşyanın bulunduğu yerden çıkarılması veya failin olay yerinde yakalanması, her durumda tek başına kesin sonuç vermez. Somut olayın delilleri incelenmelidir.12. TCK 168 – Hırsızlık suçunda etkin pişmanlık

Etkin pişmanlık, suç tamamlandıktan sonra failin belirli koşullar altında mağdurun zararını gidermesi nedeniyle cezasında indirim yapılmasını sağlayabilen özel bir düzenlemedir.

Hırsızlık suçu bakımından TCK 168 önem taşır. Zararın giderilmesi; eşyanın aynen iadesi veya zararın tazmin edilmesi şeklinde gerçekleşebilir. Ancak etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için kanunda öngörülen zamanlama ve diğer şartların bulunması gerekir.

Genel olarak:

  • Kovuşturma başlamadan önce: Zararın tamamen giderilmesi hâlinde kanundaki koşullarla daha yüksek oranda indirim gündeme gelebilir.
  • Kovuşturma başladıktan sonra, hüküm verilmeden önce: Kanunda öngörülen daha düşük indirim oranı uygulanabilir.
  • Kısmi iade veya kısmi tazmin: Mağdurun rızası, kanuni koşullar ve olayın özellikleri değerlendirilir.

Etkin pişmanlık, suçun hiç işlenmemiş sayılması anlamına gelmez. Koşulları varsa cezada indirim sağlayan bir kurumdur.

Yargıtay kararı: Kısmi iade ve mağdurun rızası

Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 21.05.2025 tarihli kararında, hırsızlığa konu araç ile telefonun durumunun ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Telefonun iade edilmesi ve aracın bırakılması karşısında kısmi iadenin gerçekleşip gerçekleşmediği ile mağdurun kısmi iadeye rızasının bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiği vurgulanmıştır. Bu değerlendirme, etkin pişmanlığın somut olayda ayrıca incelenmesi gerektiğini göstermektedir. <Cite refs={[“turn798964search1”]}/>

Savunma bakımından: Zararın giderildiğini gösteren banka dekontları, teslim tutanakları, mağdurun beyanı ve iade belgeleri dosyaya sunulmalı; etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması açıkça talep edilmelidir.

13. Hırsızlık suçunda uzlaştırma

Basit hırsızlık suçu, kanundaki koşullar çerçevesinde uzlaştırma kapsamındadır. Nitelikli hırsızlık bakımından ise suçun ilgili kanuni düzenlemedeki yeri ve uzlaştırma kapsamına girip girmediği ayrıca değerlendirilmelidir.

Uzlaştırma, tarafların uzlaştırmacı aracılığıyla bir çözüm üzerinde anlaşmasını sağlayan ceza muhakemesi kurumudur. Bu süreçte mağdurun zararının giderilmesi, ödeme yapılması veya başka bir edimin üstlenilmesi kararlaştırılabilir.

Uzlaştırma sonucunun ceza davasına etkisi, sürecin hangi aşamada bulunduğuna ve anlaşmanın koşullarına göre belirlenir. Uzlaşma sağlanması, her durumda ve her suç bakımından aynı sonucu doğurmaz.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararı

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 08.03.2023 tarihli, 2021/73 Esas ve 2023/142 Karar sayılı kararında, hırsızlık suçunun basit veya nitelikli şeklinin doğru belirlenmesinin uzlaştırma bakımından da önemli olduğu ele alınmıştır. Kararda, nitelikli hırsızlık kapsamında değerlendirilen eylem bakımından uzlaştırma nedeniyle verilen düşme kararının hukuki sonuçları incelenmiştir. <Cite refs={[“turn798964search7”]}/>

Bu kararın uygulamadaki önemi, suç vasfının yalnızca ceza miktarını değil, uzlaştırma gibi muhakeme kurumlarının uygulanabilirliğini de etkileyebilmesidir.

14. Yargıtay kararlarıyla hırsızlık suçunun değerlendirilmesi

Hırsızlık dosyalarında emsal kararların doğru kullanılması, hukuki değerlendirme bakımından önemlidir. Ancak her karar, kendi olayının koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Aşağıdaki kararlar, farklı hukuki sorunları göstermesi bakımından örnek niteliğindedir.

Karar 1 – Hırsızlık suçunda uzlaştırma ve suç vasfı

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 08.03.2023, 2021/73 E., 2023/142 K.

Kararda, hırsızlık eyleminin basit mi yoksa nitelikli mi olduğunun belirlenmesi ve bu ayrımın uzlaştırma hükümlerine etkisi ele alınmıştır.

Hukuki değerlendirme: Savunmada, iddianamede belirtilen suç vasfının somut olayla örtüşüp örtüşmediği incelenmelidir. Eylem TCK 141 kapsamındaysa uzlaştırma yönünden ayrıca değerlendirme yapılması gerekebilir. Ancak nitelikli hırsızlık olarak değerlendirilen eylemlerde aynı sonuca otomatik olarak ulaşılamaz. <Cite refs={[“turn798964search7”]}/>

Karar 2 – Eşyanın niteliği ve suçun doğru vasıflandırılması

Yargıtay 17. Ceza Dairesi, 18.04.2018, 2016/2642 E., 2018/5604 K.

İncelenen olayda sanıkların bir inşaattan altı tahta bloğu almaya teşebbüs etmeleri değerlendirilmiş; eşyanın niteliği ve açıkta bırakılma koşulları nedeniyle TCK 142/1-e kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Hukuki değerlendirme: Bir eşyanın açıkta bulunması ile kanunun aradığı anlamda örf, adet, tahsis veya kullanım gereği açıkta bırakılmış olması aynı şey değildir. Bu nedenle malın bulunduğu yer, kullanım amacı ve muhafaza koşulları araştırılmalıdır. <Cite refs={[“turn798964search3”]}/>

Karar 3 – Suç konusu malın belirlenmesi ve değer azlığı

Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 24.06.2020, 2020/435 E., 2020/6720 K.

Kararda, sanığın bir binadan radyatör peteğini çıkarırken kolluk görevlilerince yakalandığı olay değerlendirilmiştir. Henüz suç tamamlanmadan yakalanma ve kastın hangi mala yöneldiğinin belirlenememesi nedeniyle TCK 145’in uygulanması konusunda değerlendirme yapılmıştır.

Hukuki değerlendirme: Malın değerinin azlığına ilişkin hükümlerin uygulanmasında suç konusu eşyanın ve failin kastının kapsamı belirleyicidir. Henüz alınmak istenen eşyanın kapsamı kesinleşmemişse, değer azlığına ilişkin değerlendirme de buna göre yapılmalıdır. <Cite refs={[“turn798964search4”]}/>

Karar 4 – Cüzdanın nereden alındığı ve suç vasfı

Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 25.11.2020, 2020/30723 E., 2020/13733 K.

Kararda, cüzdanın mağdurun cebinden mi yoksa başka bir yerde bulunan eşyalar arasından mı alındığının araştırılması gerektiği belirtilmiştir. Bu ayrımın, uygulanacak hırsızlık hükmünün belirlenmesi ve uzlaştırma yönünden değerlendirme yapılması bakımından etkili olabileceği kabul edilmiştir.

Hukuki değerlendirme: Eşyanın nereden alındığı, olayın yalnızca maddi bir ayrıntısı değildir. Suçun nitelikli hâl kapsamında bulunup bulunmadığını belirleyebilir. Bu nedenle mağdurun ve sanığın anlatımları, tanıklar ve kamera kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. <Cite refs={[“turn798964search5”]}/>

Karar 5 – Kullanma hırsızlığı ve sonradan iade

Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 21.05.2025 tarihli karar

Yargıtay, aracın yakıtının bitmek üzere olması üzerine bırakılması ile failin aracı kendi iradesiyle iade etmesi arasında ayrım yapmıştır. Kararda, kullanma hırsızlığının koşullarının oluşmadığı değerlendirilirken kısmi iade ve etkin pişmanlık hükümlerinin de incelenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Hukuki değerlendirme: Malın sonradan terk edilmesi veya iade edilmesi, başlangıçtaki kastı tek başına ortadan kaldırmaz. Failin ilk andaki amacı, mal üzerinde kurduğu hâkimiyet ve iadenin hangi koşullarda gerçekleştiği birlikte ele alınmalıdır. <Cite refs={[“turn798964search1”]}/>

İçtihat kullanımına ilişkin not: Yukarıdaki karar künyeleri erişilebilir karar metinlerine dayanmaktadır. Dilekçe veya yayıma hazır hukuki çalışmada kararın tam metninin, olayın özelliklerinin ve ilgili kanun değişikliklerinin ayrıca kontrol edilmesi gerekir. Eski tarihli kararlar, kanun değişikliklerinden önceki düzenlemeleri yorumluyor olabilir.

15. Hırsızlık suçunda kast ve ispat

Hırsızlık suçu kasten işlenebilen bir suçtur. Failin başkasına ait taşınır malı, zilyedinin rızası olmadan ve yarar sağlama amacıyla aldığı, hukuka uygun delillerle ortaya konulmalıdır.

Ceza yargılamasında mahkûmiyet için yalnızca şüphe veya varsayım yeterli değildir. Mahkeme, hukuka uygun şekilde elde edilmiş delilleri birlikte değerlendirerek karar verir.

Örneğin:

  • Kamera kayıtları,
  • Tanık beyanları,
  • Parmak izi veya diğer kriminal incelemeler,
  • Eşyanın ele geçirilme koşulları,
  • Telefon veya elektronik kayıtlar,
  • Sanığın ve mağdurun anlatımları,
  • Eşyanın zilyetliğine ilişkin belgeler,

olayın niteliğine göre delil olarak değerlendirilebilir.

Bir eşyanın şüphelinin üzerinde bulunması önemli bir delil olabilir; ancak bu durumun nasıl açıklanacağı, eşyanın nasıl elde edildiği ve diğer delillerle uyumu da incelenmelidir.

Sanığın susma hakkını kullanması, tek başına suçun işlendiğinin kanıtı olarak kabul edilemez. İspat yükümlülüğü ceza muhakemesinin temel ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.

16. Hırsızlık suçu ile güveni kötüye kullanma suçu arasındaki fark

Hırsızlık suçu ile güveni kötüye kullanma suçu uygulamada sıklıkla karıştırılmaktadır. Temel fark, malın başlangıçta nasıl teslim alındığı ve failin mal üzerinde hangi şekilde hâkimiyet kurduğudur.

Hırsızlıkta: Mal, zilyedin rızası dışında alınır.

Güveni kötüye kullanmada: Mal, belirli bir amaçla veya korunmak üzere faile teslim edilmiş olabilir; fail daha sonra teslimin amacıyla bağdaşmayan bir tasarrufta bulunabilir.

Örneğin:

  • Bir kişinin masada bulunan başkasına ait telefonu izinsiz alması, diğer koşullar da mevcutsa hırsızlık oluşturabilir.
  • Bir kişinin kendisine belirli bir süre kullanması için teslim edilen telefonu, teslim ilişkisinin koşullarına aykırı biçimde sahiplenmesi ise somut olayın özelliklerine göre güveni kötüye kullanma suçunu gündeme getirebilir.

Her olayda teslimin kapsamı, taraflar arasındaki ilişki ve failin davranışı incelenmelidir. Sırf malın iade edilmemesi, suç vasfını tek başına belirlemez.

17. Hırsızlık suçu ile dolandırıcılık suçu arasındaki fark

Hırsızlıkta mal, zilyedin rızası dışında alınırken dolandırıcılıkta failin hileli davranışlarıyla mağdurun aldatılması ve bu aldatma sonucunda kendisinin veya başkasının zararına yarar sağlanması söz konusudur.

Örneğin bir kişinin mağdurun çantasını gizlice alması hırsızlık kapsamında değerlendirilebilir. Buna karşılık sahte bir satış ilanıyla mağdurun para göndermesinin sağlanması, diğer unsurların da bulunması hâlinde dolandırıcılık oluşturabilir.

Bilişim sistemleri veya banka hesapları kullanılmış olması, suçun mutlaka hırsızlık veya mutlaka dolandırıcılık olduğu anlamına gelmez. Eylemin gerçekleşme mekanizması ve ilgili suç tipinin unsurları ayrı ayrı incelenmelidir.

18. Hırsızlık suçu şikâyete tabi midir?

Hırsızlık suçunda şikâyet koşulu, suçun hangi kanun hükmü kapsamında değerlendirildiğine göre ele alınmalıdır.

Basit hırsızlık bakımından uzlaştırma hükümleri önem taşır; ancak uzlaştırma ile şikâyete bağlılık aynı hukuki kurum değildir. Bir suçun uzlaştırma kapsamında bulunması, onun mutlaka şikâyete bağlı olduğu anlamına gelmez.

Hırsızlık suçunun temel şekli kural olarak re’sen soruşturulur. Bu nedenle mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi, her durumda kamu davasının sona ermesini sağlamaz. Ancak uzlaştırma, etkin pişmanlık ve diğer özel düzenlemeler somut olay bakımından farklı sonuçlar doğurabilir.

19. Hırsızlık suçunda zamanaşımı

Ceza zamanaşımı, suç nedeniyle kamu davasının belirli süreler geçtikten sonra açılamaması veya açılmış davanın kanuni koşullarda sürdürülememesi sonucunu doğurabilen bir kurumdur.

Zamanaşımı hesabında:

  • Suçun basit veya nitelikli hâli,
  • Kanunda öngörülen cezanın üst sınırı,
  • Suç tarihi,
  • Zamanaşımını kesen veya durduran nedenler,
  • Uygulanabilir özel hükümler,

dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle her hırsızlık dosyası için tek bir zamanaşımı süresi vermek doğru değildir. Özellikle suç tarihinin eski olduğu dosyalarda, suç tarihindeki kanun ve sonraki lehe düzenlemeler ayrıca değerlendirilmelidir.

20. Hırsızlık suçunda tutuklama ve adli kontrol

Hırsızlık suçundan soruşturma veya kovuşturma yürütülmesi, otomatik olarak tutuklama kararı verileceği anlamına gelmez.

Tutuklama bakımından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100 ve devamı maddeleri uygulanır. Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin yanında kanunda belirtilen tutuklama nedenlerinin bulunması ve ölçülülük şartının değerlendirilmesi gerekir.

Adli kontrol, tutuklamaya alternatif koruma tedbirlerinden biridir. Somut olayda adli kontrolün yeterli olup olmadığı, kaçma veya delilleri etkileme riski ve diğer kanuni koşullar değerlendirilir.

Tutuklama kararına karşı kanuni usul ve süreler içinde itiraz edilebilir. Savunmada delillerin durumu, sabit ikamet, kaçma şüphesinin bulunmaması ve adli kontrolün yeterli olacağı gibi hususlar somut olgularla açıklanabilir.

21. Hırsızlık suçunda ceza indirimi, erteleme ve HAGB

Hırsızlık suçunda hükmedilecek ceza, yalnızca TCK 141 veya 142’deki temel ceza aralığından ibaret değildir. Genel hükümler ve somut olayın özellikleri de önem taşır.

Takdiri indirim

TCK 62 kapsamında takdiri indirim koşulları oluşmuşsa mahkeme cezada indirim yapabilir. Bu indirim otomatik değildir; kanuni ölçütler ve kararın gerekçesi çerçevesinde değerlendirilir.

Hapis cezasının ertelenmesi

TCK 51 kapsamında hapis cezasının ertelenmesi, kanunda belirtilen ceza sınırı ve kişisel koşulların gerçekleşmesine bağlıdır. Her hırsızlık mahkûmiyetinde erteleme kararı verileceği söylenemez.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması

HAGB, CMK 231’de düzenlenen ve uygulanması kanuni koşullara bağlı olan bir kurumdur. Hükmolunan ceza, sanığın hukuki durumu, yasal engeller ve ilgili tarihte yürürlükte bulunan mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.

Bu kurumların uygulanabilirliği belirlenirken yalnızca suçun adı değil, sonuç ceza ve dosyanın bütün koşulları incelenmelidir.

22. Hırsızlık suçunda çocukların ceza sorumluluğu

Hırsızlık suçunu işlediği iddia edilen kişi çocuksa, yaş küçüklüğüne ilişkin özel hükümler uygulanır.

TCK 31 uyarınca çocukların ceza sorumluluğu yaş gruplarına göre farklı değerlendirilir. Özellikle:

  • 12 yaşını doldurmamış çocuklar bakımından ceza sorumluluğu bulunmaz; çocuklara özgü güvenlik tedbirleri gündeme gelebilir.
  • 12–15 yaş grubunda, çocuğun fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği kanuni koşullara göre değerlendirilir.
  • 15–18 yaş grubunda ise kanunda öngörülen yaş küçüklüğü indirimi uygulanır.

Çocuğun yaşı suç tarihi itibarıyla belirlenmelidir. Çocuğun gelişimi, sosyal koşulları ve dosyadaki deliller de ilgili kanun hükümleri çerçevesinde incelenir.

23. Hırsızlık suçunda etkili bir savunma nasıl hazırlanır?

Hırsızlık suçuna ilişkin savunma, yalnızca suçlamanın reddedilmesine dayandırılmamalıdır. Dosyanın özelliklerine göre maddi olay, deliller, suç vasfı ve uygulanması istenen hükümler ayrı ayrı ele alınmalıdır.

Savunma hazırlanırken özellikle şu başlıklar incelenmelidir:

  1. Suçun unsurları: Malın başkasına ait olup olmadığı, zilyedin rızası, alma eylemi ve yarar sağlama amacı.
  2. Suç vasfı: Eylemin TCK 141 kapsamında mı yoksa TCK 142’deki nitelikli hâllerden biri kapsamında mı olduğu.
  3. Deliller: Kamera kayıtları, tanıklar, bilirkişi incelemeleri ve eşyanın ele geçirilme koşulları.
  4. Teşebbüs: Suçun tamamlanıp tamamlanmadığı ve TCK 35’in uygulanma koşulları.
  5. Değer azlığı: TCK 145’in uygulanmasını gerektiren bir durum bulunup bulunmadığı.
  6. Kullanma hırsızlığı: TCK 146 kapsamında özel koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği.
  7. Etkin pişmanlık: İade veya tazminatın zamanı, kapsamı ve belgeleri.
  8. Uzlaştırma: Suç vasfı ve ilgili kanun hükümleri bakımından uzlaştırma olanağının bulunup bulunmadığı.
  9. Lehe hükümler: Takdiri indirim, erteleme, HAGB ve diğer kanuni imkânların değerlendirilmesi.
  10. Usul güvenceleri: Savunma hakkı, delillerin hukuka uygunluğu ve gerekçeli karar zorunluluğu.

Her dosyada aynı savunma yönteminin kullanılacağı söylenemez. Savunma, olayın gerçeklerine ve hukuki nitelendirmeye uygun olarak hazırlanmalıdır.

24. Hırsızlık suçunda mağdur hangi yollara başvurabilir?

Hırsızlık mağduru, olayın koşullarına göre kolluk birimlerine veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir. Başvuru sırasında olayın tarihi, yeri, eşyanın özellikleri, yaklaşık değeri ve mevcut deliller mümkün olduğunca açık şekilde bildirilmelidir.

Mağdur açısından önemli olabilecek belgeler şunlardır:

  • Fatura veya satın alma belgesi,
  • Eşyanın seri numarası ve ayırt edici özellikleri,
  • Kamera kayıtları ve tanık bilgileri,
  • Mesajlaşmalar veya diğer ilgili kayıtlar,
  • Zararın miktarını gösteren belgeler,
  • Eşyanın iadesi veya zararın tazminiyle ilgili kayıtlar.

Soruşturma sırasında delillerin kaybolmaması için hızlı hareket edilmesi önemlidir. Kamera kayıtlarının belirli süre sonra silinebilmesi gibi nedenlerle ilgili kayıtların korunması talep edilebilir.

Mağdurun maddi zararının giderilmesi, ceza soruşturmasından ayrı hukuki sonuçlar da doğurabilir. Bu nedenle ceza soruşturması ile olası tazminat talepleri birbirinden ayrılarak değerlendirilmelidir.

25. Hırsızlık suçunda görevli mahkeme hangisidir?

Hırsızlık suçunda görevli mahkeme, suçun hangi kanun hükmü kapsamında değerlendirildiğine ve kanuni görev kurallarına göre belirlenir.

Basit hırsızlık suçunda genel olarak asliye ceza mahkemesi görevlidir. Nitelikli hırsızlık bakımından ise ilgili suç hükmü ve yürürlükteki görev kuralları incelenmelidir.

Soruşturma Cumhuriyet başsavcılığı tarafından yürütülür. Kolluk birimleri delillerin toplanması ve olayın aydınlatılması konusunda görev yapar. Yeterli şüphe bulunması hâlinde iddianame düzenlenerek kamu davası açılması gündeme gelebilir.

Mahkeme kararlarına karşı istinaf ve şartları varsa temyiz yollarına başvurulabilir. Başvuru süreleri ve hangi kanun yolunun açık olduğu, kararın türüne, tebliğ veya tefhim durumuna ve ilgili usul hükümlerine göre belirlenmelidir.

26. Sıkça sorulan sorular

Hırsızlık suçunun cezası 2026 yılında kaç yıldır?

TCK 141/1 kapsamında basit hırsızlık suçunun cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Nitelikli hırsızlıkta ise TCK 142’de düzenlenen ilgili fıkraya göre daha ağır cezalar öngörülür.

Hırsızlık suçunda mal geri verilirse ceza kalkar mı?

Malın geri verilmesi tek başına cezayı ortadan kaldırmaz. Ancak koşulları varsa TCK 168 kapsamında etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir. İadenin zamanı, kapsamı ve mağdurun kısmi iadeye rızası önem taşıyabilir.

Hırsızlık suçunda şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Basit hırsızlık kural olarak re’sen soruşturulur. Bu nedenle şikâyetten vazgeçme her durumda davayı sona erdirmez. Uzlaştırma ve etkin pişmanlık gibi kurumların koşulları ayrıca incelenmelidir.

Hırsızlık suçunda ilk kez yakalanan kişi ceza alır mı?

İlk kez suç isnadıyla karşılaşmak, tek başına cezasızlık nedeni değildir. Ancak sabıka durumu, suçun niteliği, hükmedilecek ceza ve kanuni koşullar; takdiri indirim, erteleme veya HAGB gibi kurumların değerlendirilmesinde etkili olabilir.

Hırsızlık suçunda teşebbüs cezası ne kadar azaltılır?

TCK 35 uyarınca teşebbüs nedeniyle yapılacak indirim, tamamlanmış suç için belirlenen ceza üzerinden ve meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı dikkate alınarak belirlenir. Somut dosyaya göre hesaplama yapılmalıdır.

Hırsızlık suçunda etkin pişmanlık için zarar tamamen ödenmeli midir?

Tam iade veya tazmin, etkin pişmanlık bakımından temel bir durumdur. Kısmi iade hâlinde ise kanuni koşullar ve mağdurun rızası önem taşır. Her dosyada aynı sonucun doğacağı varsayılmamalıdır.

Hırsızlık suçunda tutuklama zorunlu mudur?

Hayır. Tutuklama, CMK 100 ve devamındaki koşullara bağlıdır. Suç isnadı tek başına tutuklama için yeterli değildir; somut deliller, tutuklama nedenleri ve ölçülülük değerlendirilmelidir.

Hırsızlık suçu uzlaştırmaya tabi midir?

Basit hırsızlık, kanuni koşullarla uzlaştırma kapsamındadır. Nitelikli hırsızlıkta ise suçun doğru vasıflandırılması ve ilgili hükmün uzlaştırma kapsamına girip girmediği incelenmelidir.

Sonuç: Hırsızlık suçunda doğru hukuki değerlendirme neden önemlidir?

Hırsızlık suçu, yalnızca başkasına ait bir eşyanın alınması şeklinde ele alınamayacak kadar çok yönlü bir suç tipidir. TCK 141’de düzenlenen temel suçun unsurlarının yanında TCK 142’deki nitelikli hâller, TCK 143’teki gece vakti artırımı, TCK 144 ve 145’teki özel düzenlemeler, TCK 146’daki kullanma hırsızlığı ve TCK 168’deki etkin pişmanlık hükümleri somut olayın sonucunu değiştirebilir.

Bu nedenle her dosyada öncelikle olayın maddi özellikleri belirlenmeli, deliller hukuka uygunluk ve ispat bakımından incelenmeli, ardından doğru suç vasfı ve uygulanabilir hükümler değerlendirilmelidir.

İLK&SOY HUKUK olarak ceza yargılamalarında suç vasfının doğru belirlenmesinin, delillerin titizlikle incelenmesinin ve savunma hakkının etkin biçimde kullanılmasının önemini vurguluyoruz.

About the author
ilksoyhukuk

Yorum yapın