Güveni Kötüye Kullanma Suçu ve Cezası (TCK 155) 2026: Şikâyet, Uzlaşma, Yargıtay Kararları ve Hukuki Süreç

14 Ekim 2026

Güveni kötüye kullanma suçu, bir kimseye muhafaza etmesi veya belirli bir amaçla kullanması için teslim edilen malın, teslim amacına aykırı şekilde kişinin kendisinin ya da başkasının yararına kullanılması veya malın kendisine teslim edildiğinin inkâr edilmesi hâlinde gündeme gelen bir malvarlığı suçudur. Suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 155. maddesinde düzenlenmiştir.

İşyerinde çalışan kişinin kendisine teslim edilen parayı zimmetine geçirmesi, emanet edilen aracın izinsiz şekilde satılması, belirli bir iş için teslim edilen malın sahibinden habersiz devredilmesi veya muhafaza edilmek üzere alınan eşyanın kişisel çıkar amacıyla kullanılması, olayın özelliklerine göre bu suç kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak her sözleşmeye aykırılık, borcun ödenmemesi veya emanet edilen malın zamanında iade edilmemesi otomatik olarak ceza sorumluluğu doğurmaz. Suçun oluşması için kanuni unsurların ve failin kastının somut olayda ortaya konulması gerekir.

Bu yazıda güveni kötüye kullanma suçunun tanımı, unsurları, basit ve nitelikli hâlleri, 2026 yılı itibarıyla ceza miktarları, şikâyet süresi, uzlaştırma hükümleri, zamanaşımı ve Yargıtay uygulamasındaki temel ölçütler ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

1. Güveni Kötüye Kullanma Suçu Nedir?

Güveni kötüye kullanma suçu, başkasına ait bir mal üzerinde, malın teslim edilme amacıyla bağdaşmayan bir tasarrufta bulunulması veya malın teslim edildiğinin inkâr edilmesiyle oluşabilir.

Suçun ayırt edici özelliği, malın başlangıçta failin elinde hukuka uygun biçimde bulunmasıdır. Mal, sahibinin rızasıyla ve belirli bir amaçla faile teslim edilir. Fail ise daha sonra bu güven ilişkisine aykırı davranarak mal üzerinde kendisine tanınan yetkinin dışına çıkar.

Örneğin bir kişi, arkadaşına aracını birkaç gün kullanması için teslim etmiş olabilir. Aracın bu süre sonunda geri verilmemesi tek başına her durumda güveni kötüye kullanma suçunu kanıtlamaz. Ancak aracın sahibinin bilgisi ve rızası dışında üçüncü bir kişiye satılması, devredilmesi veya fail tarafından kendisininmiş gibi sahiplenilmesi suçun oluşmasına ilişkin önemli bir değerlendirme konusu hâline gelir.

TCK m. 155 kapsamında esas olarak şu iki davranıştan söz edilir:

  • Malın teslim amacı dışında, failin veya başka bir kişinin yararına olacak şekilde kullanılması ya da mal üzerinde tasarrufta bulunulması.
  • Malın kendisine teslim edilmiş olduğunun inkâr edilmesi.

Kanuni düzenlemede suçun temel hâli ile belirli güven ilişkilerinden kaynaklanan nitelikli hâli birbirinden ayrılmıştır. Ayrıca 2025 yılında yapılan kanun değişikliğiyle motorlu kara, deniz veya hava taşıtlarının suçun konusu olması bakımından özel bir ceza artırımı hükmü getirilmiştir. <a href=”https://www.lexpera.com.tr/karsilastirmasi/turk-ceza-kanunu-5237/48/48/0/madde-155“>TCK m. 155’in güncel ve önceki metinlerini karşılaştırın.</a>

2. Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Kanuni Dayanağı: TCK 155

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 155. maddesi, güveni kötüye kullanma suçunu üç fıkra üzerinden düzenlemektedir.

TCK m. 155/1 – Suçun temel hâli

Başkasına ait olup muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilmiş mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkâr eden kişi hakkında, şikâyet üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasına hükmolunur.

TCK m. 155/2 – Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma ve diğer nitelikli hâller

Suçun; meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak teslim edilen eşya hakkında işlenmesi hâlinde bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası öngörülür.

TCK m. 155/3 – Motorlu taşıtlarla ilgili özel düzenleme

24 Aralık 2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun’la eklenen üçüncü fıkra uyarınca suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır. Bu değişiklik 25 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. <a href=”https://www.lexpera.com.tr/karsilastirmasi/turk-ceza-kanunu-5237/48/48/0/madde-155“>Kanun değişikliği ve yürürlük metni</a>

Bu nedenle 2026 yılında meydana gelen olaylarda, taşıtın suç konusu olduğu iddiası ayrıca değerlendirilmelidir. Suç tarihi, uygulanacak kanun ve lehe kanun ilkesi de somut olay bakımından dikkate alınmalıdır.

3. Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Unsurları

Bir fiilin TCK m. 155 kapsamında cezalandırılabilmesi için kanuni unsurların birlikte gerçekleşmesi gerekir.

3.1. Başkasına ait bir mal bulunmalıdır

Suçun konusu başkasına ait taşınır veya taşınmaz mal olabilir. Bununla birlikte, malın niteliği, mülkiyet durumu ve faille arasındaki hukuki ilişki somut olayda belirlenmelidir.

Uygulamada para, araç, makine, ticari ürün, işyeri malzemesi ve muhafaza edilmek üzere teslim edilen diğer eşyalar suçun konusu olabilir.

Bir şirket çalışanına teslim edilen ürünler, tahsilat görevlisine verilen para veya belirli bir işin yürütülmesi amacıyla teslim edilen araç bu kapsamda değerlendirilebilecek örneklerdir.

3.2. Malın zilyetliği faile devredilmiş olmalıdır

Güveni kötüye kullanma suçunu hırsızlıktan ayıran en önemli ölçütlerden biri, malın failin eline nasıl geçtiğidir.

Güveni kötüye kullanma suçunda mal, başlangıçta belirli bir amaçla ve kural olarak hukuka uygun biçimde teslim edilir. Hırsızlıkta ise mal, zilyedin rızası olmaksızın bulunduğu yerden alınır.

Örneğin:

  • İşverenin kasasındaki paranın, çalışanın görev ve yetkileri kapsamında kendisine teslim edilmesinden sonra kişisel amaçla alınması, koşulları varsa güveni kötüye kullanma oluşturabilir.
  • Aynı paranın, çalışanın hiçbir teslim veya tasarruf yetkisi bulunmadan gizlice alınması ise hırsızlık yönünden değerlendirme gerektirebilir.

Bununla birlikte, suçun hukuki niteliği yalnızca malın işyerinden alınmış olmasına bakılarak belirlenemez. Failin görevi, mal üzerindeki fiilî hâkimiyeti, teslim biçimi ve olayın bütün özellikleri birlikte incelenmelidir.

3.3. Mal belirli bir amaçla teslim edilmiş olmalıdır

Malın tesliminde muhafaza etme, belirli biçimde kullanma, sahibine geri verme veya belirli bir işte değerlendirme gibi bir amaç bulunmalıdır.

Örneğin bir kişiye:

  • Tamir edilmesi için bilgisayar,
  • Belirli bir yere götürülmesi için araç,
  • Satış amacıyla ticari ürün,
  • Muhafaza etmesi için değerli eşya,
  • İş kapsamında tahsil etmesi veya yönetmesi için para

teslim edilmiş olabilir.

Malın hangi amaçla teslim edildiğinin belirlenmesi, failin davranışının bu amaca aykırı olup olmadığının tespitinde önem taşır. Teslim amacı sözleşme, teslim tutanağı, mesajlaşma, fatura, tanık beyanı veya diğer delillerle ortaya konulabilir.

3.4. Teslim amacına aykırı tasarruf bulunmalıdır

Failin, kendisine teslim edilen mal üzerinde teslim amacını aşan bir davranışta bulunması gerekir. Bu davranışın kendisinin veya bir başkasının yararına olması kanunda açıkça aranmıştır.

Örneğin emanet edilen bir eşyanın satılması, sahibinin izni olmadan üçüncü kişiye devredilmesi, kişisel borcun ödenmesinde kullanılması veya kendisine aitmiş gibi sahiplenilmesi somut olayın özelliklerine göre bu unsuru oluşturabilir.

Buna karşılık, yalnızca sözleşmeye aykırı davranılması, işin gereği gibi yapılmaması veya malın geç teslim edilmesi, diğer unsurlar bulunmadığında tek başına güveni kötüye kullanma suçunu meydana getirmez.

3.5. Kast bulunmalıdır

Güveni kötüye kullanma suçu kasten işlenebilir. Failin, malın kendisine hangi amaçla teslim edildiğini ve yaptığı tasarrufun bu amaca aykırı olduğunu bilerek hareket edip etmediği değerlendirilmelidir.

Malın yanlışlıkla kaybedilmesi, muhasebe hatası, stok kayıtlarındaki uyuşmazlık veya teslimin kim tarafından yapıldığının belirlenememesi, tek başına suçun işlendiğini göstermez.

Özellikle işyeri uyuşmazlıklarında eksik stok veya kasa açığının tespit edilmesi, failin suçu işlediği sonucuna doğrudan götürmez. Malın başlangıçta hangi miktarda teslim edildiği, sorumluluk alanı, kayıtların güvenilirliği ve kastı ortaya koyan diğer deliller incelenmelidir.

4. Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Basit Hâli (TCK 155/1)

Suçun temel hâli, TCK m. 155/1’de düzenlenmiştir.

Bu hâlde failin, başkasına ait olup belirli bir amaçla kendisine teslim edilen mal üzerinde, teslim amacına aykırı biçimde ve kendisinin veya başkasının yararına tasarrufta bulunması ya da teslim olgusunu inkâr etmesi gerekir.

Cezası: Altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.

Temel hâlde suçun oluşması için fail ile mağdur arasında mutlaka iş sözleşmesi, ticari ilişki veya mesleki bağ bulunması gerekmez. Önemli olan malın belirli bir amaçla teslim edilmesi ve bu güven ilişkisinin kanunda belirtilen şekilde ihlal edilmesidir.

Örnek olaylar

Emanet edilen telefonun satılması: Bir kişi, arkadaşına telefonunu birkaç gün muhafaza etmesi için teslim eder. Arkadaşı telefonu sahibinin rızası olmadan satar ve satış bedelini kendisi için kullanır. Diğer unsurlar da mevcutsa TCK m. 155/1 gündeme gelebilir.

Tamir için teslim edilen eşyanın sahiplenilmesi: Bir elektronik cihazın onarım amacıyla teslim alınmasından sonra cihazın satılması veya teslim alındığının inkâr edilmesi, somut olaya göre suç oluşturabilir.

Satış için teslim edilen malın bedelinin kullanılması: Bir kişiye satış amacıyla bırakılan eşyanın satılması ve bedelinin sahibine verilmek yerine kişisel yarar için kullanılması, teslim ilişkisinin ve diğer unsurların ispatlanması hâlinde güveni kötüye kullanma kapsamında incelenebilir.

Her olayda sözleşmenin kapsamı, tarafların rızası, malın teslim şekli ve failin kastı ayrıca değerlendirilmelidir.

5. Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Nitelikli Hâli (TCK 155/2)

TCK m. 155/2, belirli güven ilişkilerinin ihlal edilmesini daha ağır yaptırıma bağlamaktadır.

Suçun aşağıdaki ilişkilerden kaynaklanan teslim kapsamında işlenmesi hâlinde nitelikli hâl gündeme gelebilir:

  • Meslek ilişkisi,
  • Sanat faaliyeti,
  • Ticaret ilişkisi,
  • Hizmet ilişkisi,
  • Başkasının mallarını yönetme yetkisi.

Burada yalnızca tarafların arasında bir iş veya ticaret ilişkisi bulunması yeterli değildir. Suç konusu malın, kanunda belirtilen ilişki ya da yönetim yetkisinin gereği olarak faile tevdi ve teslim edilmiş olması gerekir.

Cezası: Bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıdır.

5.1. Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma

İşyerinde çalışan kişinin görevi kapsamında kendisine teslim edilen mal veya para üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunması, koşulları varsa hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir.

Örneğin kasiyerin müşterilerden tahsil ettiği paranın bir kısmını kasaya koymayarak kendisi için alması, kasa sorumluluğunun ve teslim ilişkisinin ispatlanması hâlinde TCK m. 155/2 kapsamında değerlendirilebilir.

Bununla birlikte, çalışan hakkında yalnızca işverenin zarar gördüğünü ileri sürmesi nedeniyle mahkûmiyet kararı verilemez. Suçun maddi unsurları, kastı ve failin eylemiyle zarar arasındaki ilişki somut delillerle ortaya konulmalıdır.

5.2. Ticari ilişki kapsamında güveni kötüye kullanma

Ticari faaliyet sırasında bir kişiye satış, dağıtım, depolama veya benzeri bir amaçla teslim edilen mallar üzerinde yetki dışı tasarrufta bulunulması da somut koşullara göre nitelikli hâli gündeme getirebilir.

Ancak ticari borcun ödenmemesi veya sözleşmeden doğan edimin yerine getirilmemesi tek başına ceza suçunun oluştuğunu göstermez. Teslim ilişkisinin niteliği ve mal üzerindeki tasarrufun suçun unsurlarını karşılayıp karşılamadığı ayrıca belirlenmelidir.

5.3. Başkasının mallarını yönetme yetkisi

Bir kimseye başkasına ait malları yönetme yetkisi verilmiş olabilir. Bu yetki kapsamında teslim edilen malın, yönetim amacı dışında ve kişisel çıkar sağlamak için kullanılması, kanuni koşulların varlığı hâlinde TCK m. 155/2 çerçevesinde incelenebilir.

Burada yönetim yetkisinin kapsamı, malın hangi amaçla teslim edildiği ve failin yetki sınırlarını bilerek aşıp aşmadığı özellikle önemlidir.

6. Motorlu Taşıtlarla İlgili Güveni Kötüye Kullanma

TCK m. 155’e 7571 sayılı Kanun’la eklenen üçüncü fıkra, suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde cezanın bir kat artırılmasını öngörmektedir.

Bu hüküm 25 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Dolayısıyla 2026 yılında gerçekleşen olaylar bakımından, suçun diğer unsurları da oluşmuşsa taşıt nedeniyle öngörülen artırımın uygulanması gündeme gelebilir.

Örneğin belirli bir süre kullanılması veya muhafaza edilmesi için teslim edilen aracın sahibinin rızası dışında satılması ya da devredilmesi iddiasında, öncelikle güveni kötüye kullanma suçunun temel veya nitelikli hâlinin oluşup oluşmadığı belirlenmelidir. Ardından taşıta ilişkin özel hüküm değerlendirilir.

Önemli: Kanun değişikliklerinin geçmiş tarihli olaylara uygulanması ayrıca değerlendirilmelidir. Suç tarihinin yanı sıra lehe kanun ilkesi ve ilgili geçiş hükümleri gözetilmeden yalnızca güncel ceza miktarı üzerinden sonuca varılmamalıdır.

7. Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Cezası 2026

TCK m. 155 kapsamında kanunda öngörülen temel yaptırımlar aşağıdaki gibidir.

Suçun hâliHapis cezasıAdli para cezası
Basit hâl (TCK 155/1)6 aydan 2 yıla kadarAyrıca adli para cezası
Nitelikli hâl (TCK 155/2)1 yıldan 7 yıla kadar3.000 güne kadar
Motorlu taşıtın konu olduğu hâl (TCK 155/3)İlgili fıkraya göre belirlenen ceza bir kat artırılırİlgili fıkraya göre belirlenen ceza bir kat artırılır

Bu tabloda belirtilen yaptırımlar kanuni ceza aralıklarıdır. Somut olayda uygulanacak ceza; suçun niteliği, suç tarihi, temel cezanın belirlenmesi, varsa artırım ve indirim nedenleri ve diğer yasal koşullar değerlendirilerek belirlenir.

7.1. Adli para cezası nasıl belirlenir?

Adli para cezası, kanundaki gün esasına göre hesaplanır. Mahkeme önce gün sayısını belirler, ardından kanuni ölçütler doğrultusunda bir gün karşılığı tutarı tayin eder.

TCK m. 155/1’de hapis cezasının yanında adli para cezası da öngörülmüştür. TCK m. 155/2’de ise üç bin güne kadar adli para cezası sınırı düzenlenmiştir.

Adli para cezasının toplam tutarı, suç tarihinde uygulanması gereken mevzuat ve mahkemenin belirlediği gün sayısı ile günlük miktara göre değişir. Bu nedenle her dosya için geçerli tek bir sabit para cezası tutarı bulunmamaktadır.

7.2. Hapis cezası ertelenebilir mi?

Hapis cezasının ertelenmesi, kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kurumların uygulanıp uygulanamayacağı; hükmedilen ceza, sanığın kişisel durumu, önceki mahkûmiyetleri, suçun niteliği ve ilgili kurumun bütün yasal koşulları dikkate alınarak değerlendirilir.

Bu kurumlar otomatik olarak uygulanmaz. Özellikle HAGB bakımından güncel mevzuat, yürürlük hükümleri ve ilgili anayasal yargı kararları dikkate alınmalıdır.

8. Güveni Kötüye Kullanma Suçunda Şikâyet Süresi

Güveni kötüye kullanma suçunda şikâyet şartı, suçun hangi fıkra kapsamında değerlendirildiğine göre önem taşır.

8.1. Basit hâlde şikâyet şartı

TCK m. 155/1’de düzenlenen temel suç, şikâyete tabidir. TCK m. 73 uyarınca şikâyet süresi, mağdurun fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği tarihten itibaren altı aydır.

Bu süre içerisinde şikâyet hakkının kullanılmaması, kural olarak şikâyete bağlı suç bakımından soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engeller.

Şikâyet süresinin başlangıcı her olayda aynı olmayabilir. Mağdurun fiili ve failin kimliğini ne zaman öğrendiği, dosyadaki deliller çerçevesinde belirlenir.

8.2. Nitelikli hâlde şikâyet şartı

TCK m. 155/2’de düzenlenen nitelikli hâl, maddenin birinci fıkrasından farklı olarak şikâyet şartına bağlanmamıştır. Bu nedenle suçun nitelikli hâlinin oluştuğu olaylarda soruşturma kural olarak resen yürütülür.

Ancak suçun hangi fıkra kapsamında kaldığı, yalnızca taraflar arasında iş veya ticaret ilişkisi bulunmasına göre değil, somut olayın kanuni unsurları değerlendirilerek belirlenmelidir.

Uygulamada dikkat edilmesi gereken nokta: Şikâyetten vazgeçmenin soruşturma veya kovuşturmaya etkisi, suçun basit ya da nitelikli hâlinin söz konusu olmasına göre farklılaşabilir. Bu nedenle dilekçe hazırlanmadan önce hukuki nitelendirme yapılması önemlidir.

9. Güveni Kötüye Kullanma Suçunda Uzlaştırma

Güveni kötüye kullanma suçu, şartları bulunduğunda uzlaştırma prosedürüne tabi suçlar arasında yer alır. Uzlaştırma, şüpheli veya sanık ile mağdurun, kanunda belirlenen usul çerçevesinde bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmaya çalışmasını ifade eder.

Uzlaştırma süreci, Cumhuriyet savcılığı ve ilgili uzlaştırma bürosu aracılığıyla yürütülür.

9.1. Uzlaştırma nasıl yapılır?

Genel olarak süreç şu aşamalardan oluşur:

  1. Dosyanın uzlaştırma kapsamında olduğunun belirlenmesi.
  2. Dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesi.
  3. Taraflara uzlaşma teklifinde bulunulması.
  4. Tarafların kabul etmesi hâlinde uzlaştırmacı aracılığıyla görüşmelerin yürütülmesi.
  5. Uzlaşmanın sağlanması veya sağlanamaması durumunun raporlanması.
  6. Uzlaştırma sonucuna göre soruşturma ya da kovuşturma bakımından kanuni kararın verilmesi.

Uzlaştırma teklifinin kabul edilmesi, tek başına uzlaşmanın gerçekleştiği anlamına gelmez. Tarafların uzlaşması ve ilgili usul koşullarının yerine getirilmesi gerekir.

9.2. Uzlaşma sağlanırsa ne olur?

Soruşturma aşamasında uzlaşmanın gerçekleşmesi ve edimin yerine getirilmesi durumunda, CMK m. 253’te öngörülen koşullar çerçevesinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilebilir.

Kovuşturma aşamasında ise CMK m. 254 hükümleri uygulanır. Edimin derhâl yerine getirilmesi, ileri tarihe bırakılması veya takside bağlanması gibi durumlara göre mahkemenin vereceği karar değişebilir.

Uzlaşmanın sonuçları, tarafların anlaştığı edimin niteliğine ve yerine getirilip getirilmediğine göre belirlenir.

9.3. Uzlaştırma sırasında hangi konular kararlaştırılabilir?

Somut olayın koşullarına göre şu hususlar uzlaşma konusu olabilir:

  • Zararın tamamen veya kısmen giderilmesi,
  • Belirli bir tutarın ödenmesi,
  • Eşyanın iade edilmesi,
  • Zararın belirli bir tarihte ya da taksitlerle karşılanması,
  • Kanunun izin verdiği başka bir edimin yerine getirilmesi.

Uzlaşma teklifinin kabul edilmesi veya reddedilmesi konusunda tarafların iradesi önemlidir. Uzlaşma, mağdurun zararının giderilmesi bakımından alternatif bir çözüm yolu sunabilir; ancak her olayda anlaşma sağlanacağı garanti edilemez.

10. Güveni Kötüye Kullanma Suçu ile Hırsızlık Arasındaki Farklar

Güveni kötüye kullanma ve hırsızlık suçları, malvarlığına karşı suçlar arasında yer alsa da maddi unsurları birbirinden farklıdır.

ÖlçütGüveni kötüye kullanmaHırsızlık
Malın faile geçişiMal, belirli bir amaçla teslim edilir.Mal, zilyedin rızası olmadan alınır.
Temel davranışTeslim amacına aykırı tasarruf veya teslimin inkârıBaşkasına ait taşınır malın bulunduğu yerden alınması
Belirleyici hususTeslim ilişkisinin ve amacı aşan tasarrufun ispatıAlma fiilinin ve hırsızlığın kanuni unsurlarının ispatı
Kanuni düzenlemeTCK m. 155TCK m. 141 ve devamı

Örneğin işyerinde bulunan bir ürünün çalışan tarafından gizlice alınması ile çalışana satış veya muhafaza amacıyla teslim edilen ürünün sonradan sahibinden habersiz satılması aynı hukuki nitelendirmeyi gerektirmeyebilir.

Suç vasfının belirlenmesinde malın nasıl alındığı, failin görev ve yetkileri, teslimin kapsamı ve kastı birlikte değerlendirilmelidir.

11. Güveni Kötüye Kullanma Suçu ile Dolandırıcılık Arasındaki Fark

Dolandırıcılık suçu, TCK m. 157 ve devamında düzenlenmiştir. Dolandırıcılığın temelinde, hileli davranışlarla bir kimsenin aldatılması ve bu yolla kendisine veya başkasına yarar sağlanması bulunur.

Güveni kötüye kullanmada ise mal başlangıçta belirli bir amaçla teslim edilmiştir; suç, teslim ilişkisinin sonradan kötüye kullanılmasıyla gündeme gelir.

Örneğin fail, başlangıçtan itibaren hileli davranışlarla mağdurun malını teslim etmesini sağlıyorsa dolandırıcılık suçu yönünden değerlendirme yapılabilir. Buna karşılık mal, güven ilişkisi çerçevesinde hukuka uygun şekilde teslim edilmiş ve daha sonra teslim amacı dışında kullanılmışsa güveni kötüye kullanma suçu gündeme gelebilir.

Bununla birlikte, yalnızca sonradan ödeme yapılmaması veya sözleşme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi dolandırıcılık suçunu da kendiliğinden oluşturmaz. Hile, aldatma, yarar sağlama ve diğer kanuni unsurların somut olayda bulunması gerekir.

12. Güveni Kötüye Kullanma Suçunda Yargıtay Kararları

Yargıtay kararları, güveni kötüye kullanma suçunun unsurlarının belirlenmesinde, özellikle malın teslim biçimi, failin görev ve yetkileri, kast ve delillerin yeterliliği bakımından yol göstericidir.

Aşağıdaki kararlar, bu konulardaki değerlendirme ölçütlerini örneklendirmektedir. Kararların somut olayla benzerliği, suç tarihi ve ilgili mevzuat değişiklikleri ayrıca incelenmelidir.

12.1. Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 2013/1947 E., 2014/17671 K.

Konu: İşyerinde kasiyer olarak çalışan kişinin tahsil ettiği paranın bir kısmını kasaya koymaması

Kararda, işyerinde kasa sorumlusu olarak çalışan sanığın müşterilerden tahsil ettiği paraların bir bölümünü kasaya koymayarak mal edinmesi değerlendirilmiştir. Yargıtay, somut olayda hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçuna ilişkin kabulde isabetsizlik görmemiştir.

Karar, işçinin görevi kapsamında tahsil ettiği parayı kişisel yararı için kullanması durumunda, teslim ve hizmet ilişkisi ile diğer unsurların kanıtlanması hâlinde TCK m. 155/2’nin gündeme gelebileceğini göstermektedir.

12.2. Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 2017/29630 E., 2019/15281 K.

Konu: Stok eksikliği iddiasında mahkûmiyete yeterli delil bulunmaması

Bu kararda, işyeri stoklarında bulunduğu ileri sürülen eksiklikler incelenmiştir. Stokların önceki dönemden devri sırasında sayım yapılmaması, kayıtların güvenilirliğiyle ilgili sorunlar, sanığa teslim edilen stok miktarının kesin biçimde belirlenememesi ve diğer delil eksiklikleri dikkate alınmıştır.

Yargıtay, güveni kötüye kullanma suçunun kast unsurunun her türlü kuşkudan uzak, mahkûmiyete yeterli delillerle ortaya konulamadığı gerekçesiyle verilen beraat kararını onamıştır.

Hukuki sonuç: Stok veya kasa açığı bulunması, tek başına güveni kötüye kullanma suçunun işlendiğini göstermez. Malın sanığa teslim edildiği ve sanığın bu mal üzerinde suç oluşturan bir tasarrufta bulunduğu yeterli delillerle kanıtlanmalıdır.

12.3. Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 2019/11424 E., 2020/667 K.

Konu: Hırsızlık ve güveni kötüye kullanma suçları arasındaki ayrım

Kararda, işyerinde gece bekçisi olarak çalışan sanığın işyerinin anahtarlarına sahip olduğu, diğer sanıkla birlikte depodaki ürünleri araçla götürdüğü olay değerlendirilmiştir.

Yargıtay, somut olayda eylemin hırsızlık yerine hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş; ayrıca uzlaştırma işleminin yapılmamasını bozma nedeni olarak kabul etmiştir.

Hukuki sonuç: Failin mal üzerindeki hâkimiyetinin kaynağı ve teslim ilişkisinin niteliği, suç vasfının belirlenmesinde önemlidir. Bununla birlikte kararın sonucu, olayın kendine özgü koşullarına bağlıdır.

12.4. Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 2019/9804 E., 2019/15420 K.

Konu: Uzlaştırma işlemi yapılmadan mahkûmiyet kararı verilmesi

Kararda, güveni kötüye kullanma suçuna ilişkin yargılamada mevzuat değişikliği sonrasında uzlaştırma prosedürünün uygulanması gerektiği değerlendirilmiştir.

Yargıtay, dosyanın uzlaştırma işlemleri için ilgili büroya gönderilmesi ve sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Hukuki sonuç: Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda, ilgili mevzuat ve geçiş hükümleri gereğince uzlaştırma işleminin yerine getirilmesi, adil ve hukuka uygun bir yargılama bakımından önem taşır.

Not: Yukarıdaki karar numaraları, yayımlanmış karar özetlerinde yer alan bilgilere dayanmaktadır. Makalenin yayımlanmasından önce kararların tam metinlerinin UYAP veya güvenilir bir içtihat veri tabanından kontrol edilmesi önerilir. Kaynak: <a href=”https://www.fatihyasar.av.tr/makalelerimiz/g%C3%BCveni-k%C3%B6t%C3%BCye-kullanma-su%C3%A7u-tck-madde-155“>Güveni kötüye kullanma suçu ve Yargıtay kararları</a>.

13. Güveni Kötüye Kullanma Suçunda Zamanaşımı

Ceza zamanaşımı, suç nedeniyle kamu davasının belirli bir süre geçtikten sonra açılmasını veya yürütülmesini engelleyebilen bir kurumdur. Süre, uygulanması gereken kanuni yaptırım ve TCK m. 66’daki düzenlemeler esas alınarak belirlenir.

TCK m. 155’in temel hâlinde öngörülen en yüksek hapis cezası iki yıl olduğundan, genel kural uyarınca olağan dava zamanaşımı sekiz yıldır.

Nitelikli hâlde öngörülen en yüksek hapis cezası yedi yıl olduğundan, olağan dava zamanaşımı genel olarak on beş yıldır.

Ancak bu süreler her dosyada doğrudan uygulanacak kesin sonuçlar olarak değerlendirilmemelidir. Suç tarihi, suçun kesintisiz veya zincirleme biçimde işlendiğine ilişkin iddialar, zamanaşımını kesen veya durduran nedenler ve taşıtlara ilişkin yeni hükmün uygulanması gibi hususlar ayrıca incelenmelidir.

14. Güveni Kötüye Kullanma Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme

Güveni kötüye kullanma suçunda görevli mahkeme, kural olarak Asliye Ceza Mahkemesidir.

Yetkili mahkeme ise genel kurallar çerçevesinde suçun işlendiği yer mahkemesidir. Suçun nerede işlendiği veya fiilin birden fazla yerde gerçekleştiği konusunda uyuşmazlık varsa Ceza Muhakemesi Kanunu’nun yetkiye ilişkin hükümleri uygulanır.

Görev ve yetki değerlendirmesinde suçun hukuki niteliği, olayın gerçekleştiği yer ve varsa bağlantılı suçlar dikkate alınmalıdır.

15. Güveni Kötüye Kullanma Suçunda Hangi Deliller Kullanılır?

Ceza yargılamasında iddianın somut ve hukuka uygun delillerle desteklenmesi gerekir. Güveni kötüye kullanma suçunda kullanılabilecek deliller, olayın niteliğine göre değişebilir.

Öne çıkan deliller şunlardır:

  • Malın teslim edildiğini gösteren tutanaklar ve belgeler,
  • Sözleşmeler ve teslim amacıyla ilgili yazışmalar,
  • Fatura, irsaliye, kasa ve stok kayıtları,
  • Banka hareketleri ve ödeme belgeleri,
  • Hukuka uygun şekilde elde edilmiş kamera kayıtları,
  • Tanık beyanları,
  • Malın satıldığını veya üçüncü kişiye devredildiğini gösteren belgeler,
  • Bilirkişi incelemeleri ve teknik raporlar,
  • İade talebi ve teslimin reddedilmesine ilişkin iletişim kayıtları.

Deliller yalnızca mağdurun iddiasını desteklemek için değil, şüphelinin savunmasını ve alternatif açıklamaları değerlendirmek için de incelenmelidir.

Özellikle şirket içi uyuşmazlıklarda, stok veya kasa farkının hangi dönemde meydana geldiği, malın hangi çalışana teslim edildiği ve kayıtların ne ölçüde güvenilir olduğu önemlidir.

16. Güveni Kötüye Kullanma Suçunda Şüpheli veya Sanık Nasıl Savunma Yapmalıdır?

Savunmanın içeriği, isnat edilen fiile ve dosyada bulunan delillere göre belirlenmelidir. Her dosyada kullanılabilecek tek tip bir savunma bulunmamaktadır.

Somut olayın koşullarına göre şu hususlar incelenebilir:

Malın teslim edilip edilmediği: Suç konusu malın şüpheliye teslim edildiği iddiası hangi belgelerle desteklenmektedir?

Teslim amacı ve yetki sınırları: Mal hangi amaçla teslim edilmiştir? Şüphelinin malı kullanma, satma, muhafaza etme veya yönetme yetkisi nedir?

Kastın bulunup bulunmadığı: İsnat edilen tasarrufun bilerek ve isteyerek yapıldığı yeterli delillerle ortaya konulmuş mudur?

Zararın ve malın akıbetinin belirlenmesi: Malın gerçekten kaybolduğu, satıldığı veya kişisel yarar için kullanıldığı kanıtlanmış mıdır?

Delillerin güvenilirliği: Kayıtlar, tutanaklar, tanık beyanları ve bilirkişi raporları birbiriyle uyumlu mudur?

Hukuki uyuşmazlık ihtimali: Olay, ceza hukuku kapsamında bir suçtan ziyade sözleşmeye aykırılık veya alacak uyuşmazlığı niteliğinde midir?

Şüpheli veya sanık, lehine olan delillerin toplanmasını talep edebilir. Müdafi aracılığıyla dosya kapsamı incelenerek savunma stratejisi oluşturulması, özellikle ticari kayıtlar ve teslim belgeleri bulunan dosyalarda önem taşır.

17. Güveni Kötüye Kullanma Suçunda Mağdurun Hakları

Suçtan zarar gördüğünü düşünen kişi, olayın niteliğine göre Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir ve elindeki delilleri sunabilir.

Mağdurun başvurabileceği yollar arasında şunlar yer alabilir:

  1. Suçun unsurlarını ve olayın tarihini açıklayan bir suç duyurusu hazırlanması.
  2. Teslim belgeleri, yazışmalar ve diğer delillerin başvuruya eklenmesi.
  3. Malın iadesi veya zararın giderilmesi için uygun hukuki yolların değerlendirilmesi.
  4. Şartları varsa uzlaştırma sürecine katılınması.
  5. Ceza yargılaması ile özel hukuk kapsamındaki tazminat veya alacak yollarının birbirinden ayrılarak incelenmesi.

Ceza soruşturması, malın veya paranın mutlaka geri alınacağı anlamına gelmez. Malın iadesi ve zararın tahsili için somut olayın niteliğine göre ayrıca hukuki işlem yapılması gerekebilir.

18. Sıkça Sorulan Sorular

Güveni kötüye kullanma suçunun cezası nedir?

TCK m. 155/1 uyarınca temel hâlin cezası altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. TCK m. 155/2’deki nitelikli hâlde ise bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür.

Emanet edilen malın geri verilmemesi suç oluşturur mu?

Her durumda oluşturmaz. Malın neden iade edilmediği, failin kastı, teslim amacı ve mal üzerinde teslim amacına aykırı bir tasarruf bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

Güveni kötüye kullanma suçu şikâyete tabi midir?

TCK m. 155/1’deki temel hâl şikâyete tabidir. Nitelikli hâl olarak düzenlenen TCK m. 155/2 ise kural olarak resen soruşturulur.

Şikâyet süresi ne kadardır?

Temel hâl bakımından TCK m. 73 uyarınca mağdurun fiili ve failin kimliğini öğrenmesinden itibaren altı aylık süre uygulanır.

Güveni kötüye kullanma suçunda uzlaşma mümkün müdür?

Suç, kanuni koşullar çerçevesinde uzlaştırma kapsamında değerlendirilebilir. Sürecin nasıl yürütüleceği ve sonucu, soruşturma veya kovuşturmanın aşamasına ve uzlaşmanın şartlarına bağlıdır.

İşverenin kasa veya stok açığı tespit etmesi yeterli midir?

Hayır. Kasa veya stok açığı tek başına suçun işlendiğini kanıtlamaz. Malın teslimi, sanığın tasarrufu ve kastı yeterli delillerle ortaya konulmalıdır.

Güveni kötüye kullanma suçunda hapis cezası ertelenebilir mi?

Ertelenme, seçenek yaptırımlar veya diğer bireyselleştirme kurumları bakımından hükmedilen ceza ve kanuni koşullar birlikte değerlendirilir. Her dosyada otomatik olarak uygulanmaz.

Güveni kötüye kullanma suçu ile dolandırıcılık aynı mıdır?

Hayır. Dolandırıcılıkta hileli davranışlarla aldatma ve yarar sağlama unsurları öne çıkar. Güveni kötüye kullanmada ise belirli bir amaçla teslim edilen malın sonradan teslim amacına aykırı biçimde kullanılması veya teslimin inkâr edilmesi söz konusudur.

Güveni kötüye kullanma suçunda tazminat istenebilir mi?

Somut olayın koşullarına göre ceza sürecinden ayrı olarak tazminat, alacak veya malın iadesine ilişkin hukuki yollar gündeme gelebilir. Hangi yolun uygun olduğu, zararın niteliğine ve taraflar arasındaki hukuki ilişkiye bağlıdır.

Sonuç

Güveni kötüye kullanma suçu, TCK m. 155 kapsamında düzenlenen ve malın belirli bir amaçla teslim edilmesinden sonra bu güven ilişkisinin kötüye kullanılmasına dayanan bir suçtur. Suçun temel ve nitelikli hâllerinin birbirinden ayrılması; şikâyet şartı, ceza miktarı, uzlaştırma ve zamanaşımı bakımından önem taşır.

Özellikle işyeri uyuşmazlıklarında kasa veya stok açığı bulunması, emanet edilen malın iade edilmemesi ya da sözleşmenin ihlal edilmesi tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir. Malın teslimi, teslim amacı, failin tasarrufu ve kastı somut delillerle ortaya konulmalıdır.

TCK m. 155’in uygulanmasında olayın tüm özelliklerinin değerlendirilmesi, ilgili Yargıtay kararlarının tam metinlerinin incelenmesi ve suç tarihindeki mevzuatın gözetilmesi gerekir. Motorlu taşıtlara ilişkin 2025 tarihli kanun değişikliği de 2026 yılı itibarıyla yapılacak değerlendirmelerde ayrıca dikkate alınmalıdır.

İLK&SOY HUKUK olarak, ceza hukuku uyuşmazlıklarında olayın özelliklerine, delillere ve yürürlükteki mevzuata dayalı hukuki değerlendirme yapılması önem taşımaktadır.

Hukuki bilgilendirme notu: Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın koşulları, güncel mevzuat ve ilgili içtihatlar ayrıca incelenmelidir.

About the author
ilksoyhukuk

Yorum yapın